Schilderen en het lezen van het landschap

Deze masterproef onderzoekt hoe schilderen als praktijk van langdurige observatie de manier beïnvloedt waarop een architect een landschap leest, interpreteert en begrijpt. Vertrekkend vanuit de vaststelling dat dagelijkse waarneming vaak vluchtig en doelgericht is, wordt schilderen ingezet als methode om aandachtiger naar de gebouwde omgeving te kijken. Het onderzoek vertrekt vanuit de veronderstelling dat langdurige observatie ruimtelijke kwaliteiten zichtbaar maakt die tijdens een gewone passage vaak onopgemerkt blijven.

Om deze hypothese te onderzoeken wordt een combinatie gemaakt van theoretisch onderzoek, cartografische analyse en praktijkgericht veldwerk. Het theoretisch kader behandelt de evolutie van de schilderkunst als observatiemethode en wordt ondersteund door inzichten van onder andere John Berger, Carlijn Kingma en Malgorzata Maria Olchowska.

Het praktijkonderzoek bestaat uit twee complementaire casussen. In Geel wordt onderzocht hoe schilderen een vertrouwde omgeving opnieuw leesbaar kan maken. In Ieper wordt dezelfde onderzoeksvraag benaderd vanuit een onbekende omgeving. Historische kaarten, terreinbezoeken, observaties en schilderijen worden ingezet om inzicht te krijgen in de gelaagdheid van het landschap.

De vergelijking tussen beide casussen toont aan dat schilderen meer kan zijn dan een middel om een landschap weer te geven. Langdurige observatie leidt tot een meer gelaagde interpretatie van een plek en maakt ruimtelijke, historische en atmosferische kwaliteiten zichtbaar. Het onderzoek suggereert daarmee dat schilderen een waardevol instrument kan vormen binnen de architecturale analyse van een landschap.