Patronen in hergebruik van gebouwen met een voormalige industriële functie in Antwerpen
Helena Fokias
Master Erfgoedstudies
2025 — 2026
onderzoek
promotoren
Yonca Erkan
Ruimtelijke spreiding van de negentiende-eeuwse alcohol producerende bedrijven.
Transformatie van de kuipmakerij Persenaire (bronnen: Nieuwenhuijzen, Kees. Antwerpen gefotografeerd in de 19de eeuw. & Google Street View)
Brandverzekeringskaart nr. 2, opgesteld door Auguste Gervais (1898) (bron: Felixarchief, 12#3214)
patronen in hergebruik van gebouwen met een voormalige industriële functie in Antwerpen
Hoe worden gebouwen met een voormalige industriële functie vandaag hergebruikt in Antwerpen? Aan de hand van de brandverzekeringskaarten van Auguste Gervais (1898) en Charles Servais (1888) onderzoekt deze thesis of er een verband bestaat tussen de negentiende-eeuwse productiefunctie van gebouwen en sites en hun huidige functie.
Na de de-industrialisatie verdwenen veel industriële activiteiten uit het stedelijk weefsel en verplaatsten ze zich naar gebieden buiten de stad. Hierdoor kwamen gebouwen die tijdens de negentiende eeuw voor productie gebruikt werden, leeg te staan of kregen ze een nieuwe bestemming. Vandaag bestaan er geen hinderlijke industriële activiteiten meer binnen woongebieden. De gebouwen waarin deze activiteiten ooit plaatsvonden, werden afgebroken, aangepast of herbestemd.
Op de brandverzekeringskaarten werden 295 gebouwen geïdentificeerd die in de negentiende eeuw een productiefunctie hadden. Het gaat zowel om gebouwen die volledig aan industriële activiteiten gewijd waren als om kleinschalige productie die plaatsvond binnen een woonhuis. Door beide types in de analyse op te nemen, brengt het onderzoek ook de kleinschalige industriële activiteiten in beeld die in andere studies vaak onderbelicht blijven. De dataset van 295 gebouwen werd aangevuld met informatie uit verschillende archiefbronnen, zoals het adresboek van 1898, bouwvergunningen en erfgoedinventarissen.
Met behulp van GIS-analyse worden de ruimtelijke patronen van verschillende industriële sectoren in het negentiende-eeuwse Antwerpen onderzocht. Daarnaast wordt voor elk gebouw binnen het historisch centrum nagegaan of het vandaag nog bestaat en, indien dat het geval is, welke functie het vandaag heeft. Zo brengt de thesis niet alleen de ruimtelijk spreiding van de negentiende-eeuwse industrie in kaart, maar ook de manier waarop deze gebouwen doorheen de tijd zijn verdwenen, behouden of hergebruikt.