Tussen droom en realiteit: de restauratiefases van Langerock en van Hall aan het kasteel van Laarne
Margot Van Dijck
Master Architectuur
2025 — 2026
onderzoek
promotoren
Lara Schrijver
De erekoer met daarachter het kasteel (Margot Van Dijck, 2025)
De donjon (Margot Van Dijck 2025)
De loggia en de toren aan de ingang (Margot Van Dijck, 2025)
Het plan nr. 9 van 1955 met een restauratieontwerp voor de brug opgesteld door Henri van Hall (kasteelarchief Herita)
Vogelvlucht van het kasteel, de erekoer en de dreef naar de kerk van Laarne (Google maps, 2026)
Tussen droom en realiteit: de restauratiefases van Langerock en van Hall aan het kasteel van Laarne
Deze thesis onderzoekt twee restauratiecampagnes van het kasteel van Laarne tijdens de twintigste eeuw: de restauratie onder leiding van Pierre Langerock (1912–1923) en die van Henri van Hall (1953–1963). Aan de hand van archiefonderzoek, restauratieplannen en wetgevende bronnen wordt nagegaan hoe beide campagnes zich tot elkaar verhouden, hoe zij beïnvloed werden door hun opdrachtgevers en hoe zij passen binnen de evoluerende restauratiepraktijk in België.
Het onderzoek toont aan dat beide restauratieperiodes voortkomen uit verschillende architecturale, maatschappelijke en juridische contexten. Langerock streefde naar een stilistische eenheid binnen een neogotische restauratievisie, waarbij hij het kasteel niet alleen herstelde maar ook aanpaste aan de comforteisen van zijn tijd. Zijn plannen combineren een vrije interpretatie van historische architectuur met een opmerkelijke aandacht voor materiaalbehoud en vaktechnische uitvoering. Van Hall daarentegen werkte binnen een sterk gewijzigd erfgoedkader, gekenmerkt door de bescherming van het kasteel als monument, de toenemende invloed van de overheid en de tussenkomst van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen (KCML). Zijn restauratiecampagne richtte zich op het reconstrueren van een ‘zeventiende-eeuwse’ toestand en het terugdraaien van eerdere ingrepen.
Naast de restauratieplannen zelf werd ook aandacht besteed aan de betrokken actoren. Het onderzoek brengt een netwerk van architecten, opdrachtgevers, erfgoedinstellingen en administratieve instanties in kaart en toont hoe deze relaties de ontwikkeling van restauratie-ideeën in België beïnvloedden. De casus van het kasteel van Laarne illustreert bovendien de evolutie van de Belgische monumentenzorg, van een relatief vrije restauratiepraktijk naar een meer gereguleerd en wetenschappelijk onderbouwd erfgoedbeleid.
Deze studie biedt niet alleen inzicht in de restauratiegeschiedenis van het kasteel van Laarne, maar draagt ook bij aan een beter begrip van de veranderende opvattingen rond erfgoed en restauratie in België gedurende de twintigste eeuw. Tegelijkertijd wijst het onderzoek op verschillende mogelijkheden voor verder onderzoek binnen het omvangrijke en slechts gedeeltelijk ontsloten archiefmateriaal.