Ruimte voor vrouwen?!: een onderzoek naar vrouwenhuizen in Antwerpen
Karen Vanoverschelde
Master Architectuur
2025 — 2026
onderzoek
promotoren
Lara Schrijver
Lichtbak aan de gevel van het Vrouwencentrum op de Meir © Suzanne Cautaert
Activiteitenkalender van het Vrouwenhuis © AVG-Carhif
Ruimte voor vrouwen?!: een onderzoek naar vrouwenhuizen in Antwerpen
Vrouwenruimtes in Antwerpen zijn nooit vanzelfsprekend geweest. In de jaren zeventig en tachtig ontstonden vrouwenhuizen waar bestaande structuren tekortschoten: als ontmoetingsplek en als vluchthuis tegen huiselijk geweld. Vandaag is daar nauwelijks iets van zichtbaar in het straatbeeld of het collectieve geheugen. Deze thesis brengt die geschiedenis opnieuw in beeld en koppelt ze aan de vraag hoe vrouwen vandaag ruimte innemen in de stad.
Vijftig jaar geleden begonnen vrouwen aan een Antwerpse schoolpoort met elkaar te praten terwijl ze op hun kinderen wachtten. Uit die gesprekken groeide iets groters: het Vrouwenhuis Antwerpen, het eerste Vlaamse vrouwencentrum, een plek waar vrouwen samenkwamen rond onderwerpen die nergens anders ter sprake kwamen. Toen bleek hoeveel van hen thuis geweld meemaakten en nergens naartoe konden, ontstond daaruit het vluchthuis Tamar.
Deze thesis volgt het spoor van die plekken: hoe ze ontstonden, waarom ze grotendeels verdwenen en wat ervan overbleef. Voor het verleden putte het onderzoek uit brieven, interne documenten en gesprekken met vrouwen die er zelf bij waren. Voor het heden bracht de onderzoekster twee maanden door in Lucy’s, de huidige voortzetting van YWCA, en keek ze van dichtbij hoe zo’n plek vandaag wordt gebruikt en wat ze betekent voor wie er binnenkomt. Heden en verleden naast elkaar leggen levert een ongemakkelijke vaststelling op. De vragen zijn niet veranderd: hoe hou je zo’n plek open, voor wie, en met welk geld? De organisaties werken professioneler en de politiek is minder openlijk vijandig, maar de kern is gebleven.
Een vrouwenruimte is nooit iets wat je één keer opbouwt en daarna bezit. Ze moet telkens opnieuw worden bevochten, en nergens lijken er genoeg van te zijn. Daarom blijft de vraag waarmee dit alles begon vandaag even scherp als vijftig jaar geleden: is er ruimte voor vrouwen?